Nederlandse Top 40

Nederlandse Top 40
Diskjockey	Domien Verschuuren (sinds 4 januari 2019)
Type programma	hitlijst
Uitzendingen
Tijdstip	vrijdag: 14:00-18:00 uur zaterdag: 15:00-18:00 uur (samenvatting)
Zender	Radio Veronica (1965-1974) Radio Mi Amigo (1974) Hilversum 3 / Radio 3 (1974-1993) Radio 538 (1993-2018) Qmusic (2019-heden)
Periode	1965-heden
Portaal    Media

De Nederlandse Top 40 is een Nederlandse wekelijkse hitlijst die door de zeezender Radio Veronica werd geïntroduceerd. Op zaterdag 2 januari 1965 verscheen de eerste Top 40; I Feel Fine van de Beatles stond toen op nummer één. Het programma over de actuele lijst wordt sinds vrijdag 4 januari 2019 uitgezonden door de Nederlandse commerciële radiozender Qmusic.

Geschiedenis

De Top 40 was niet de eerste Nederlandse hitparade. Al lang voor 1965 stelden diverse instanties hitlijsten samen, waaronder het blad Elsevier en het radioprogramma Tijd voor Teenagers. Sommige van die lijsten werden niet altijd wekelijks samengesteld: de hitparade van Elsevier verscheen bijvoorbeeld maandelijks. En op de radio presenteerde Pete Felleman al in 1949 een hitparade.

Joost den Draaijer was de initiatiefnemer van de Top 40 in Nederland. In november 1964 was hij op studiereis in de Verenigde Staten. Hij kwam terug met een idee: volgens hem had Radio Veronica een eigen hitparade nodig. Hij wist de directie van de zeezender te overtuigen met deze hitlijst te beginnen.

Met ingang van 2 januari 1965 was deze lijst iedere zaterdagmiddag tussen 14:00 en 16:00 uur te beluisteren via Radio Veronica. Den Draaijer was ook de eerste presentator van deze hitparade, die in gedrukte vorm verscheen vanaf 9 januari 1965.

De Top 40 heette in het begin nog "Nederlandse Hitparade", dat op 21 mei 1966 werd omgedoopt in "Veronica Top-40". De uitzending van deze wekelijkse lijst met de 40 populairste platen van Nederland groeide in de loop der jaren uit tot (een onderdeel van) "De nationale zaterdagmiddaggebeurtenis", waarvan ook de Tipparade met de Alarmschijf deel uitmaakten. Het programma bleek zó succesvol, dat op de op maandag 11 oktober 1965 opgerichte publieke concurrent Hilversum 3, de VPRO in 1967 een eigen top 20 begon die uitgroeide tot de Hilversum 3 Top 30, later Daverende Dertig, Nationale Hitparade en Mega Top 50 (van 1997 tot 2002 ook onder de naam Mega Top 100).

De laatste vanaf de zeezender Radio Veronica uitgezonden Veronica Top 40 ging de ether in op zaterdagmiddag 31 augustus 1974, "the day the music died" (de dag dat de muziek stierf), toen de zeezenders moesten stoppen met hun uitzendingen. De exploitatie van de Top 40 werd daarop overgenomen door de op 7 september 1974 opgerichte Stichting Nederlandse Top 40, opgericht door Lex Harding en Rob Out. Op de vier zaterdagmiddagen van september 1974 en ook op zaterdagmiddag 5 en 12 oktober 1974 werd de Top 40 uitgezonden op de zeezender Radio Mi Amigo (dat was doorgegaan met uitzenden, hierbij de "anti-Veronicawetten" negerende) met presentatie door Frans van der Drift. Daarna, vanaf donderdag 3 oktober 1974, nam de TROS de uitzendingen van de Tipparade (van 14:00 tot 16:00 uur) en de Top 40 (van 16:00 tot 18:00 uur) over (met dj's Hugo van Gelderen en Ferry Maat). De TROS haalde de tiplijst, de hitlijst en de hittip Alarmschijf als A-omroep naar Hilversum 3, met tussen 3 oktober 1974 en 20 mei 1976 mega-luistercijfers voor de Tipparade en vanaf dan de Nederlandse Top 40 tijdens "De nationale donderdagmiddaggebeurtenis" op Hilversum 3.

Volgens een podcast-interview dat oud-TROS-dj Ferry Maat op 27 februari 2018 gaf aan eveneens oud-TROS-dj Patrick Kicken voor het platform Spreekbuis, luisterden tussen 3 oktober 1974 en 20 mei 1976 op de TROS donderdag zo'n 3,5 tot 4 miljoen luisteraars naar de Nederlandse Top 40 op Hilversum 3 en heeft daarmee (samen met een uitzending van de Nationale Hitparade in 1977 door de NOS) het absolute luistercijferrecord op de Nederlandse radio in handen.

Vanaf zaterdag 3 januari 1976 werd de Top 40 als herhaling nogmaals uitgezonden via Hilversum 2, waarbij het laatste uur ook op de fm was te ontvangen (omdat de fm-zender Hilversum 4 vanaf dat tijdstip ophield met uitzenden, werd vanaf dat tijdstip deze zender gekoppeld aan de zender van Hilversum 2).

Als aspirant-omroep (sinds 1 januari 1976) kreeg Veronica (in de vorm van de VOO) de Tipparade, de Nederlandse Top 40 en de Alarmschijf op Hemelvaartsdag 27 mei 1976 weer terug van de TROS (de TROS ging vanaf deze datum de zeer goed beluisterde en populaire TROS Europarade en de Polderpopparade op de donderdagmiddag uitzenden). Vanaf dan werd de Top 40, beginnende op 28 mei 1976, iedere vrijdagavond (in een tijdsbestek van slechts een uur en in een overzicht) uitgezonden door Veronica op Hilversum 3 (tegenwoordig NPO 3FM geheten) en gepresenteerd door Lex Harding. Nadat Veronica in oktober 1978 de C-status had bereikt, verschoof de Top 40-uitzending vanaf 6 april 1979 naar de vrijdagmiddag en was er meer tijd voor beschikbaar, nu van 15:30 tot 18:00 uur, met van 14:00 tot 15:20 uur de Tipparade met Bart van Leeuwen. Bij het bereiken van de B-status in mei 1982 werd vanaf 8 oktober 1982 de volledige Nederlandse Top 40 nu op vrijdagmiddag tussen 15:00 en 18:00 uur uitgezonden op Hilversum 3, gepresenteerd door Lex Harding, voorafgaand vanaf 13:00 uur door de Tipparade met Bart van Leeuwen. Dit zou ook zo blijven tot 1 december 1985, toen in Hilversum de zenderprofilering en herindeling/schema's van de publieke radiozenders werd ingevoerd en de naam van de nationale publieke popzender werd veranderd in Radio 3. Veronica kreeg door het bereiken van de A-status vanaf 6 december 1985 de Volle Vrijdag op Radio 3 toebedeeld.

Vanaf vrijdag 6 april 1979 tot en met de laatste uitzending op Radio 3 op zaterdag 18 december 1993 behoorde de Nederlandse Top 40, in Veronica-zendtijd bij de publieke omroep, steevast tot de best beluisterde programma's op de Nederlandse radio met gemiddeld 3 miljoen luisteraars.

Lex Harding zou de Nederlandse Top 40 op Radio 3 nog blijven presenteren tot en met vrijdag 12 mei 1989 (zijn laatste uitzending presenteerde Harding via een satellietverbinding met Hilversum vanuit zijn villa op Curaçao). Vanaf de week erna nam Erik de Zwart de presentatie van de hitlijst over. Hij zou dat doen tot de laatste Volle Vrijdag op Radio 3 werd uitgezonden op 2 oktober 1992. Door het invoeren van de nieuwe horizontale programmering op het vanaf dan eveneens vernieuwde Radio 3 verhuisde de vaste uitzenddag van Veronica per 10 oktober 1992 naar de zaterdag, waar de Top 40 nu tussen 14:00 en 17:00 uur werd uitgezonden. Omdat Erik de Zwart na het presenteren van zijn laatste uitzendingen op zaterdag 31 oktober 1992 met een groot deel van het Veronica Radio 3 dj-team vertrok naar het net opgerichte Radio 538, nam per zaterdag 7 november 1992 Gijs Staverman de presentatie van de Nederlandse Top 40 op Radio 3 over. Hij zou de hitlijst tot en met zaterdag 18 december 1993 presenteren.

Op 2 juli 1977 bestond de Top 40 12½ jaar en ter gelegenheid van dit jubileum werd door Hans van Hemert de studiogroep Veronica Unlimited bij elkaar gebracht die met het nummer What kind of dance is this de tweede positie bereikte. In 1983 was Blue Monday van New Order de eerste plaat die alleen als 12-inch de Nederlandse Top 40 behaalde.

Op vrijdag 13 april 1984 werd de duizendste Top 40 uitgezonden op Hilversum 3. In deze extra lange jubileumuitzending van 13:00 tot 18:00 uur waren diverse dj's die de hitlijst ooit presenteerden te gast, te weten Joost den Draaijer, Lex Harding, Bart van Leeuwen, Ferry Maat en toentertijd invaller Erik de Zwart.

In januari 1993 besloten de publieke omroepen op Radio 3 nog maar één hitlijst uit te gaan zenden, om een einde te maken aan de veelheid aan hitlijsten op die zender. De lijst die overbleef was de Mega Top 50 (tegenwoordig 3FM Mega Top 30), (aanvankelijk vanaf zondag 7 februari 1993 als Top 50, vanaf 6 maart 1993 hernoemd naar Mega Top 50) uitgezonden door de TROS op de zondagmiddag tussen 15:00 en 19:00 uur en gepresenteerd door Daniël Dekker en Martijn Krabbé, vanaf zaterdag 1 januari 1994 door Veronica, in samenwerking met TROS Radio 3 en gepresenteerd door Gijs Staverman en met als eindredacteur TROS-dj Daniel Dekker, nu uitgezonden tussen 14:00 en 17:00 uur. De Top 40 verhuisde per vrijdag 18 juni 1993 naar Radio 538, waar de hitlijst t/m 28 december 2018 werd uitgezonden.

Op zaterdag 11 december 1993 presenteerde Gijs Staverman voor de laatste maal (uit vrije wil) de Nederlandse Top 40 bij Veronica op de frequenties van Radio 3. De Nederlandse Top 40 was inmiddels sinds vrijdag 18 juni 1993 ook te horen op Radio 538. Radio 3 vond dit belachelijk en wilde daarom stoppen met de uitzending. De Stichting Nederlandse Top 40 diende echter een kort geding hier tegen in wegens contractbreuk. De rechter gaf de stichting gelijk en daarom moest op zaterdag 18 december 1993 nog een Top 40 uitgezonden worden door Radio 3. Ook in deze laatste uitzending was Staverman de presentator. Tot slot was de lijst ook nog korte tijd te horen geweest op Happy RTL-radio met presentator Bart van Leeuwen.

Op televisie was de Top 40 vanaf zaterdag 9 april 1988 te zien bij het publieke Veronica, waar het programma achtereenvolgens werd gepresenteerd door Jeroen van Inkel, Erik de Zwart en Gijs Staverman. Vanaf oktober 1993 verhuisde de tv-versie naar het toen net gestarte commerciële RTL 5, waar Tim Immers en Annette Barlo de lijst presenteerden. In januari 1996 verhuisde de lijst naar SBS6 voor de tv-uitzendingen (gepresenteerd door Bart Ettekoven en later door Jeroen Nieuwenhuize). Vanaf 1999 was de Top 40 te zien op TMF (met in 2003 een korte uitstap naar MTV), waar achtereenvolgens Erik de Zwart en Jeroen Nieuwenhuize de lijst presenteerden. Later in 2013 keerde de lijst terug op televisie, maar dan op 538 TV met Jeroen Nieuwenhuize als presentator.

Op 22 juni 2018 stopte Nieuwenhuize na twaalf jaar met het presenteren van de radio-uitzending van de Top 40, om te worden opgevolgd door Ivo van Breukelen.

Op 24 september 2018 maakte Talpa Radio bekend dat de Top 40 vanaf november 2018 niet meer op Radio 538 zou worden uitgezonden, vanwege mislukte gesprekken met de Stichting Nederlandse Top 40. De Stichting Nederlandse Top 40 spande vervolgens een rechtszaak aan en dwong Radio 538 om de lijst tot het einde van het jaar 2018 uit te zenden. De Stichting Nederlandse Top 40 won deze rechtszaak. Op vrijdag 28 december 2018 was de laatste Top 40 te horen op Radio 538. Sinds 4 januari 2019 is de lijst te horen op Qmusic.

Op vrijdag 13 januari 2023 werd de drieduizendste Top 40 uitgezonden op Qmusic.

Naamgeving

De Top 40 startte op 2 januari 1965 als "Nederlandse Hitparade". Na een jaar werd de lijst omgedoopt tot Veronica Top 40. Toen Radio Veronica op 31 augustus 1974 zijn uitzendingen vanaf zee moest staken, ging de lijst vanaf donderdag 3 oktober 1974 in TROS-zendtijd op Hilversum 3 verder onder de naam Nederlandse Top 40. Dit zou ook zo blijven vanaf 28 mei 1976, toen Veronica als publieke omroep de hitlijst weer zelf ging uitzenden op Hilversum 3 en vanaf 6 december 1985 op vanaf dan Radio 3.

Vanwege sponsoring heeft de hitlijst ook wel bekendgestaan als de Rabo Top 40 (1993-2000),