โดเมนระดับบนสุดตามหมวด

โดเมนระดับบนสุดตามหมวด หรือ โดเมนระดับบนสุดแบบทั่วไป (อังกฤษ: generic top-level domain; ย่อ: gTLD) เป็นประเภทหนึ่งของโดเมนระดับบนสุด (TLD) ซึ่งอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของไอแคนน์ (อังกฤษ: ICANN) ผ่านองค์การกำหนดหมายเลขอินเทอร์เน็ต (อังกฤษ: IANA) เพื่อใช้ในระบบการตั้งชื่อโดเมนบนอินเทอร์เน็ต

ในอดีต gTLD มีจำนวนจำกัดเพียงไม่กี่ชื่อ แต่ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2555 (ค.ศ. 2012) เป็นต้นมา ไอแคนน์ได้เปิดโครงการ New gTLD Program ทำให้มีการเพิ่มโดเมนระดับบนสุดแบบทั่วไปใหม่ ๆ ขึ้นอีกหลายพันชื่อ เพื่อรองรับการเติบโตของเว็บไซต์เฉพาะทาง อุตสาหกรรม และตราสินค้า

ประเภทของ gTLD

ปัจจุบัน gTLD สามารถแบ่งออกเป็นกลุ่มหลักตามลักษณะการบริหารจัดการและข้อกำหนดในการจดทะเบียนได้ดังนี้

1. โดเมนที่ไม่ได้รับการสนับสนุน

(อังกฤษ: Unsponsored gTLDs)

เป็นโดเมนที่อยู่ภายใต้นโยบายของ ICANN โดยตรง เปิดให้บุคคลและองค์กรทั่วไปสามารถจดทะเบียนได้อย่างเสรี และเป็นกลุ่มโดเมนที่ใช้กันแพร่หลายที่สุด ได้แก่

com – ใช้ทั่วไปและเชิงพาณิชย์ (เป็นโดเมนที่ได้รับความนิยมสูงสุด)
net – เดิมใช้สำหรับโครงสร้างพื้นฐานเครือข่าย ปัจจุบันใช้ทั่วไป
org – เดิมสำหรับองค์กรไม่แสวงหากำไร
info – สำหรับเว็บไซต์ให้ข้อมูลหรือสารสนเทศ

2. โดเมนที่ได้รับการสนับสนุน

(อังกฤษ: Sponsored gTLDs หรือ sTLD)

เป็นโดเมนที่จำกัดการใช้งานเฉพาะกลุ่ม โดยมีหน่วยงานหรือองค์กรเป็นผู้กำหนดนโยบายและตรวจสอบคุณสมบัติของผู้จดทะเบียน เช่น

edu – สำหรับสถาบันการศึกษาระดับอุดมศึกษา
gov – สำหรับหน่วยงานรัฐบาลสหรัฐอเมริกา
mil – สำหรับหน่วยงานทหารของสหรัฐอเมริกา
int – สำหรับองค์กรระหว่างประเทศที่จัดตั้งโดยสนธิสัญญา

3. โดเมนระดับบนสุดแบบใหม่

(อังกฤษ: New gTLDs)

ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2555 ICANN ได้เปิดรับคำขอสร้าง gTLD ใหม่ เพื่อเพิ่มทางเลือกและนวัตกรรม โดยสามารถแบ่งย่อยได้เป็น

3.1 โดเมนทั่วไป

เช่น .app, .blog, .shop, .xyz

3.2 โดเมนภูมิศาสตร์

(อังกฤษ: GeoTLD) เช่น .tokyo, .london และ .bangkok (ในบางกรณี)

3.3 โดเมนแบรนด์

(อังกฤษ: Brand TLD) เช่น .google, .apple, .scb ซึ่งจดทะเบียนและใช้งานโดยเจ้าของแบรนด์เท่านั้น

ตารางเปรียบเทียบ gTLD ที่สำคัญ

โดเมน	วัตถุประสงค์หลัก	สถานะการจดทะเบียน
`.com`	การค้า / ใช้งานทั่วไป	เปิดเสรี
`.net`	เครือข่าย / ใช้งานทั่วไป	เปิดเสรี
`.org`	องค์กร / ไม่แสวงหากำไร	เปิดเสรี
`.biz`	ธุรกิจ (Business)	มีข้อกำหนดด้านธุรกิจ
`.name`	ส่วนบุคคล	สำหรับชื่อบุคคล
`.pro`	วิชาชีพเฉพาะทาง	ต้องแสดงหลักฐานวิชาชีพ
`.edu`	การศึกษา	จำกัดเฉพาะสถาบันที่ผ่านการรับรอง

ความแตกต่างจาก ccTLD

gTLD แตกต่างจากโดเมนระดับบนสุดตามรหัสประเทศ (อังกฤษ: country-code top-level domain; ccTLD) เช่น .th (ประเทศไทย), .jp (ญี่ปุ่น) หรือ .uk (สหราชอาณาจักร) ซึ่งอ้างอิงตามรหัสประเทศมาตรฐาน ISO 3166-1 และมีนโยบายการจดทะเบียนที่แต่ละประเทศกำหนดเอง